दोन व्यक्ती जेव्हा एकमेकांना भेटतात तेव्हा ‘नमस्ते, नमस्कार’ असं म्हणत अभिवादन करतात. एकमेकांचा निरोप घेताना ‘राम राम, नमस्ते’ असंही म्हटलं जातं. ही झाली आपल्या भारतीय संस्कृतीतली परंपरा. हल्ली याची जागा इंग्रजीतल्या ‘हाय, हॅलो तसंच बाय-बाय’नं घेतली आहे. पण, आपल्या संस्कृतीत ‘नमस्ते’ला अत्यंत महत्त्व आहे. योग साधनेची सुरुवात करताना आणि अखेरीस परमेश्वराला या मुद्रेतच प्रणाम केला जातो. ‘नमस्ते’ हा संस्कृतमधील ‘नम:’ या शब्दापासून घेतला आहे, ज्याचा अर्थ आहे प्रणाम करणं.
नमस्ते करताना एका व्यक्तीचा आत्मा दुसऱ्या व्यक्तीच्या आत्माचं अभिनंदन आणि नमस्कार करते. अभिवादन करण्याच्या या पद्धतीत शारीरिक संपर्क होत नसल्यानं अन्य व्यक्तीमधली नकारात्मकता आपल्याला प्रभावित करण्याची शक्यता कमी होते. कसं कराल? दोन्ही हात जोडून हाताची बोटं एकमेकांशी जुळवून छातीच्या मध्यभागी आणा. बोटं आकाशाच्या दिशेनं असतील. हाताचे तळवे एक-दुसऱ्यावर दाब देत कोपरं शरीराला लागून असतील. डोळे बंद करा. या मुद्रेसह ‘नमस्ते’ किंवा ‘नमस्कार’ असं म्हणत अभिवादन करा. लाभ - हाताचे मज्जातंतू मेंदूशी जोडलेले असतात. हाताचे तळवे एकमेकांशी जोडले जाऊन दाब आलयनं हृदय आणि आज्ञाचक्रात सक्रियता येते. मनोवाहक नाड्यांना बळ मिळतं. शरीरातील ऊर्जा वाढू लागते. चित्त शांत होतं आणि प्रसन्नता येते. हृदयाला बळ मिळतं आणि नीडरता येते. मन, बुद्धि आणि भावनात्मक स्तरावरही या मुद्रेचा परिणाम होतो. यामुळे सकारात्मकता वाढते. सामाजिक, धार्मिकदृष्ट्या आणि आध्यात्मिकदृष्ट्याही ही मुद्रा खूप लाभदायक आहे. डॉ. सुरक्षित गोस्वामी
